Mbretëria e Bashkuar- Thirrjet midis deputetëve të qeverisë britanike po shtohen për zëvendësimin e kryeministrit Keir Starmer, ndërsa ai ka ngulmuar se do të vazhdojë me qeverisjen. Është një kthesë dramatike për njeriun që fitoi një fitore dërrmuese dy vjet më parë, por që atëherë ka bërë disa kthesa në politikat e tij jopopullore dhe është përballur me një sërë skandalesh. Disa figura kyçe të qeverisë kanë dhënë dorëheqjen në shenjë të pakënaqësisë në rritje pasi Partia Laburiste humbi pothuajse 1,500 këshilltarë në zgjedhjet lokale në të gjithë Anglinë javën e kaluar.
Ish-zëvendëskryeministrja Angela Rayner, ish-Sekretari i Shëndetësisë Wes Streeting dhe kryetari i bashkisë së Mançesterit të Madh, Andy Burnham, shihen si ndër pretendentët e mundshëm për të udhëhequr Mbretërinë e Bashkuar.
Si arritën këtu?
Kriza aktuale e lidershipit u shkaktua nga një raund zgjedhjesh lokale javën e kaluar, por pakënaqësia ndaj lidershipit të Starmer ka qenë në rritje për ca kohë. Vitin e kaluar, qeveria e Starmer ndryshoi drejtim në tre politika kryesore brenda një muaji pas presionit brenda partisë së tij. Më herët këtë vit u zbulua se Lord Mandelson ishte emëruar ambasador britanik në SHBA, pavarësisht se nuk e kaloi verifikimin për këtë rol. Tashmë ishin ngritur pyetje në lidhje me vendimin e tij në dritën e lidhjeve të Lord Mandelson me pedofilin Jeffrey Epstein.
Kjo krijoi kushtet që Partia Laburiste të vuante në zgjedhjet lokale të javës së kaluar.
Humbjet e Partisë Laburiste u shtuan nga një rritje e mbështetjes për partinë Reform UK të Nigel Farage, një forcë e re politike që sfidon opozitën tradicionale, dhe Partinë e Gjelbër të krahut të majtë. Ndërsa humbjet shtoheshin, një deputete laburiste Catherine West deklaroi se do ta sfidonte Starmer nëse një kandidat tjetër nuk e bënte këtë deri të hënën. Që atëherë, West është tërhequr nga kandidatura e saj, por gati 90 deputetë i kanë bërë thirrje kryeministrit të japë dorëheqjen ose të caktojë një afat kohor për dorëheqjen e tij.
Kush mund ta sfidojë Kryeministrin për lidership?
Wes Streeting, Angela Rayner dhe Andy Burnham shihen si sfidues të mundshëm të Sir Kier.
Angela Rayner.
Rayner, e cila u rrit në një nga zonat më të varfra të Mançesterit, favorizohet nga disa në të majtën e Partisë Laburiste. E vetëshpallura si “gruaja e mirëfilltë punëtore” ishte zëvendëskryeministrja e Starmer deri në shtatorin e kaluar, kur dha dorëheqjen për shkak të mospagimit të taksave të mjaftueshme për një apartament, gjë që rezultoi në një hetim nga autoritetet britanike të taksave. Megjithatë, të enjten ajo e zgjidhi këtë çështje duke thënë se ishte “liruar” nga akuza se kishte kërkuar qëllimisht të shmangte taksat.
Hetimi ishte parë si një pengesë për lidershipin e saj, ndërsa tani pista është e hapur për një kandidim të mundshëm për kryeministre. Historia e saj kundër të gjitha gjasave, personaliteti dhe aftësia për t’u lidhur me pjesë të elektoratit që mund të jenë më pak të arritshme për të tjerët, mund ta bëjnë atë një kundërshtare të fortë në çdo garë për udhëheqje të Partisë Laburiste.
Andi Burnham
Kryetari i bashkisë së Mançesterit, Andy Burnham, i njohur me nofkën Mbreti i Veriut për popullaritetin e tij, ka kandiduar dy herë për udhëheqjen e Partisë Laburiste dhe ka humbur. Megjithatë, karriera e tij si kryetar bashkie e ka parë të zgjidhet tre herë, duke marrë lëvdata për transformimin e tij të sistemit të transportit të rajonit dhe mbrojtjen e Anglisë së Veriut gjatë pandemisë. Për të qenë në garë për kryeministër, ai duhej të ishte deputet dhe në fillim të këtij viti atij iu bllokua kjo nga organi vendimmarrës i Partisë Laburiste. Megjithatë, tani, një deputet ka thënë se do të japë dorëheqjen për t’i hapur rrugë Burnhamit.
Downing Street ka lënë të kuptohet se nuk do të kërkojë ta bllokojë atë që të bëhet kandidat i Partisë Laburiste, megjithëse ngritja e Reform UK dhe e të Gjelbërve mund të jetë ajo që e pengon atë të marrë vendin. Burnham ka thënë se do të kandidojë për këtë post me premtimin për të bërë politikën të funksionojë siç duhet për njerëzit në të gjithë Mbretërinë e Bashkuar.
Wes Streeting
I lindur në Londrën lindore në vitin 1983 nga prindër adoleshentë, Streeting u rrit në varfëri. Ai ka kohë që po përgatitet për një garë për udhëheqje madje ka ndërmarrë hapin e pazakontë të publikimit të mesazheve private që kishte shkëmbyer me Lord Mandelson, duke këmbëngulur se ata nuk kishin qenë kurrë miq të ngushtë. Si ministër i shëndetësisë, ai fitoi duartrokitje për ambiciet e tij për të tronditur shërbimin shëndetësor dhe për t’u dhënë pacientëve kompetenca më të mëdha. Por u përball gjithashtu me kritika për vazhdimin e veprimeve industriale mbi pagat e mjekëve.
Të enjten ai dha dorëheqjen nga posti, duke thënë se kishte humbur besimin në udhëheqjen e kryeministrit. Në letrën e tij të dorëheqjes, ai tha se Partia Laburiste kishte nevojë për një vizion, por në vend të kësaj kemi një mungesë. Ndërsa ai nuk njoftoi një sfidë ndaj Starmer, aleatët kishin thënë se ai mund ta bënte këtë së shpejti. Mbështetësit e tij besojnë se ai ka aftësitë politike dhe stilin e rrjedhshëm për ta shitur mesazhin e Partisë Laburiste në mënyrë më efektive sesa kryeministri aktual, por si një figurë në të djathtë të partisë, ai mund të ketë vështirësi të tërheqë kolegë më të anuar nga e majta.
A do të japë dorëheqjen Starmer?
Rritja e zërave kundër Starmer nuk garanton dorëheqjen e tij. Në fakt, ai i ka thënë kabinetit të tij se do të vazhdojë me qeverisjen, duke paralajmëruar se një garë për lidership mund të rezultojë në kaos. Starmer theksoi gjithashtu se Partia Laburiste ka një proces formal për të sfiduar një udhëheqës dhe ky proces nuk është aktivizuar.
Një kandidat që dëshiron të nisë një garë të tillë duhet të ketë mbështetjen e 81 deputetëve. Downing Street ka thënë se Starmer do të luftojë çdo sfidë lidershipi që do t’i ngrihet kundër. Më shumë se 150 deputetë kanë treguar mbështetje për kryeministrin ose kanë thënë se nuk është koha e duhur për të kundërshtuar udhëheqjen e tij.
Çfarë ndodh më pas?
Rregullat e Partisë Laburiste nënkuptojnë se 20% e deputetëve të Partisë Laburiste duhet të mbështesin një kandidat të vetëm për të sfiduar udhëheqësin në detyrë. Me 403 anëtarë të Partisë Laburiste në parlament, 81 prej tyre do të duhej të mbështesnin një kundërshtar.
Sapo të aktivizohet kjo garë, kandidatë të tjerë mund t’i bashkohen garës nëse kanë edhe ata 81 mbështetës.
Pas kësaj, anëtarët e partisë do të votonin për kandidatin e tyre të preferuar. Nëse Starmer zëvendësohet para korrikut, kryeministri i ardhshëm do të jetë i shtati për Mbretërinë e Bashkuar në 10 vitet e fundit. Nëse ky proces nuk fillon, atëherë Starmer do të mbetet në Doëning Street, me zgjedhjet e ardhshme të përgjithshme të planifikuara të mbahen jo më vonë se 15 gusht 2029
