Në Hong Kong, një qytet ku miliona banorë flenë, hanë dhe punojnë në kulla masive, të ngjeshura si libra në raft, ka ekzistuar prej kohësh kërcënimi që një zjarr masiv mund t’i bllokojë njerëzit brenda ndërtesave të larta.
Të enjten, përmasa e atij makthi u bë e qartë, kur një zjarr që kishte filluar në një ndërtesë 32-katëshe dhe shpejt kishte përfshirë gjashtë kulla të tjera në një kompleks apartamentesh të vjetra, vrau të paktën 65 persona, me dhjetëra të tjerë ende të zhdukur. Ishte zjarri më vdekjeprurës në Hong Kong që nga një zjarr në një banesë kolektive që vrau 59 persona në vitin 1957.
Qindra zjarrfikës punuan për të shuar flakët që vazhdonin të digjnin në tre ndërtesa të kompleksit Wang Fuk Court në distriktin Tai Po, 24 orë pasi u raportuan për herë të parë të mërkurën pasdite. Ata kërkuan për të mbijetuar që kishin mbetur të bllokuar brenda ndërtesave, duke nxjerrë si njerëz të gjallë ashtu edhe trupa të pajetë. Rreth 70 persona të tjerë ndodheshin në spital, disa në gjendje kritike. Jashtë një qendre komunitare aty pranë, dhjetëra njerëz, të afërmit e të cilëve ishin të zhdukur, prisnin në radhë brenda një kordoni policor për të parë nëse të dashurit e tyre ishin mes trupave të gjetur.
Zjarri në Hong Kong, më vdekjeprurës në 70 vjet: Rritet
Hetuesit nisën të rindërtonin mënyrën se si flakët ishin përhapur kaq shpejt, duke u përqendruar te rrjeta e gjelbër e ndërtimit që kishte mbuluar ndërtesat e destinuara për rinovim, si dhe te shkuma polistiren që duket se ishte instaluar në dritare. Policia arrestoi dy drejtorë dhe një konsulent të lidhur me një kompani ndërtimi që kishte instaluar materialet e ndërtimit, duke thënë se ata dyshoheshin për vrasje nga pakujdesia dhe neglizhencë të rëndë.
Banorët, shumë prej tyre të moshuar, përshkruan se si shpëtuan për pak dhe thanë se nuk kishin marrë asnjë paralajmërim, madje as nga një alarm zjarri. Zemërimi publik u rrit mbi pyetjen nëse sistemi i sigurisë së ndërtesave në Hong Kong ka ruajtuar hapin me cenueshmëritë e një prej popullatave që plaket më shpejt në botë.
Zjarri në Hong Kong, më vdekjeprurës në 70 vjet: Rritet
Disa vëzhgues dhe politikanë lokalë filluan të pyesin nëse katastrofa ishte rezultat i korrupsionit dhe mungesës së llogaridhënies, ndërsa banorët ngritën dyshime për bashkëpunim të perceptuar mes komiteteve të banesave që mbikëqyrin mirëmbajtjen dhe rinovimet e këtyre komplekseve dhe kontraktorëve.
“Ky është absolutisht një skandal, kjo nuk është ajo për të cilën njihet Hong Kongu”, tha Emily Lau, ish-deputete, e cila tani drejton një emision në YouTube. Ajo tha se përmasat e zjarrit tregonin mbikëqyrje të pamjaftueshme nga qeveria: “Kjo ka hapur një kuti të Pandorës për keqmenaxhimin”.
Përballë pyetjeve në rritje dhe presionit nga udhëheqësi i Kinës, Xi Jinping, për “përpjekje të gjithanshme” në përgjigje të katastrofës, qeveria e Hong Kongut u përpoq të tregonte se po merrte masa të shpejta. John Lee, shefi ekzekutiv i Hong Kongut i mbështetur nga Pekini, vizitoi vendin e ngjarjes dhe më pas u tha gazetarëve se zjarret ishin nën kontroll. Ai shpalli një fond prej 38 milionë dollarësh (amerikanë) për viktimat. Qeveria e tij gjithashtu nisi një inspektim në të gjithë qytetin të komplekseve të banimit që aktualisht janë në rinovim. Byroja kundër korrupsionit e qytetit njoftoi gjithashtu se po krijonte një grup pune për të hetuar korrupsionin e mundshëm të lidhur me punimet e ndërtimit në kompleks.
Zjarri në Hong Kong, më vdekjeprurës në 70 vjet: Rritet
Zjarri ishte kriza më e fundit për qeverinë e Lee, e cila tashmë përballet me kërkesa nga Pekini për të rregulluar tregun e banesave në Hong Kong, një nga më të papërballueshmit në botë, dhe për të forcuar ekonominë. Ndërsa mosbesimi publik po rritet, me njerëz që postojnë video dhe foto online duke shprehur shqetësim për atë që ata kishin frikë se ishin materiale ndërtimi të ndezshme në ndërtesa të tjera, pasojat politike mund të jenë të rëndësishme.
“Pyetja më e madhe është kjo: A duhet një zyrtar i lartë të marrë përgjegjësinë e plotë për këtë zjarr të tmerrshëm?” tha Wang Xiangwei, profesor i asociuar i gazetarisë në Universitetin Baptist të Hong Kongut.
Autoritetet thanë se një hetim paraprak zbuloi se rrjetat mbrojtëse, çarçafët plastikë dhe materiale të tjera të përdorura për rinovimin mund të mos i kishin përmbushur standardet e sigurisë kundër zjarrit. Ata identifikuan kontraktorin e regjistruar për kompleksin e ndërtesave si Prestige Construction and Engineering Company.
Zjarri në Hong Kong, më vdekjeprurës në 70 vjet: Rritet
Rrjeta mbrojtëse ka qenë ndoshta një faktor në mënyrën se si zjarri u përhap kaq shpejt, tha Tony Za, ish-kryetar i Divizionit të Ndërtesave në Institutin e Inxhinierëve të Hong Kongut. Zakonisht e bërë nga fibra dhe plastikë, kjo rrjetë përdoret për të penguar materialet e ndërtimit dhe objekte të tjera që të mos bien nga skelat prej bambuje, të cilat kompanitë në Hong Kong i përdorin shpesh kur riparojnë fasadat e ndërtesave.
Ekspertët thanë se edhe skelat prej bambuje mund të kenë kontribuar në zjarrin. Qeveria njoftoi më herët këtë vit se do të heqë gradualisht përdorimin e këtij materiali dhe do ta zëvendësojë me skela prej çeliku, për siguri më të madhe. Muajin e kaluar, një tjetër skelë prej bambuje mori flakë në distriktin qendror të biznesit të Hong Kongut. Ky incident, së bashku me zjarrin shkatërrues të kësaj jave, ka gjasa të përshpejtojë kalimin e industrisë së ndërtimit drejt skelave metalike, tha Za.
Zjarri në Hong Kong, më vdekjeprurës në 70 vjet: Rritet
Hetimi i qeverisë gjithashtu tregoi për panele shkume që ishin gjetur të instaluara në dritare. Një banor i Wang Fuk Court, Lau Yu Hung, 78 vjeç, tha se shumë prej dritareve në ndërtesën e tij ishin mbuluar me një shtresë të hollë shkume polistireni dhe se kishte dëgjuar që ajo ishte vendosur për të mbrojtur xhamin nga punimet e fasadës. Ai tha se materiali bllokonte pjesën më të madhe të dritës dhe pengonte banorët të shihnin jashtë. Vetëm falë një hapësire të vogël në mbulesën e dritares së banjës, ai kishte mundur të shihte se një ndërtesë fqinje ishte në zjarr dhe të shpëtonte në kohë.
Zjarri dukej veçanërisht i rrezikshëm në këtë kompleks me rreth 2 mijë njësi, ku banonin shumë pensionistë. Disa banorë kishin jetuar aty për dekada, pasi kishin blerë apartamentet e tyre përmes një programi të subvencionuar nga qeveria për pronësinë e banesave në vitet 1980. Lau tha se kishte jetuar aty për 20 vjet.
Pranë kompleksit, dhjetëra anëtarë familjesh që ende kërkonin të afërmit e tyre u mblodhën jashtë për të hyrë ngadalë në një qendër komunitare, ku shikonin fotografi të viktimave.
S.F. Chiang, 68 vjeç, kishte shkuar aty për të parë nëse vëllai i saj 62-vjeçar dhe mbesa 24-vjeçare ishin mes viktimave. Por ajo nuk i gjeti ata mes fotografive që policia kishte ofruar. “Më dhemb zemra kur mendoj për ta”, tha ajo.
